Herbatki ziołowe i napary — jak parzyć i co z czym łączyć

Liście, kwiaty i ziele parzy się jako napar: zalewa gorącą wodą i trzyma kilka minut pod przykryciem, żeby nie uciekły olejki eteryczne. Twarde części (korzenie, kora) zwykle gotuje się krótko jako odwar. Herbatkę wybieraj według celu — na wieczór, po posiłku albo przy przeziębieniu — a dawkowanie produktów leczniczych sprawdzaj w ulotce.

• Napar — dla liści, kwiatów i ziela (melisa, mięta, rumianek, lipa, lawenda). Susz zalewasz gorącą wodą i parzysz pod przykryciem kilka minut.
• Odwar — dla twardych części: korzeni, kłączy, kory. Susz gotujesz krótko na małym ogniu, potem odstawiasz pod przykryciem.
• Płukanka — napar ostudzony do ciepłego, którym płuczesz gardło lub jamę ustną i którego nie połykasz (szałwia, rumianek, nagietek).
• Gotowe saszetki i produkty z apteki — mają opisany skład i sposób przygotowania na opakowaniu; przy produktach leczniczych trzymaj się ulotki.

• Przykrywaj kubek lub dzbanek spodkiem — olejki eteryczne mięty, melisy i lawendy uciekają z parą.
• Używaj świeżo zagotowanej wody; delikatne kwiaty (lipa, rumianek) możesz zalać wodą chwilę po zagotowaniu.
• Nie przeparzaj — po zbyt długim parzeniu wiele ziół robi się gorzkich.
• Pij ciepłe, nie wrzące — gorące napoje podrażniają gardło.

• Na wieczór: Melisa, Lawenda, Lipa (kwiat lipy) — więcej w poradniku Zioła na sen.
• Po posiłku: Mięta pieprzowa, Rumianek, Koper włoski — Zioła na trawienie.
• Przy przeziębieniu: Lipa (kwiat lipy), Czarny bez — Zioła na przeziębienie.
• Na gardło (płukanka): Szałwia lekarska, Rumianek, Nagietek — Zioła na ból gardła.
• Na co dzień, dla smaku: Mięta pieprzowa, Melisa, Rozmaryn — łagodne zioła kuchenne.

• Najpewniejszy jest susz z apteki lub sklepu zielarskiego: ma określony gatunek i kontrolę jakości.
• Zbierając samodzielnie, łatwo o pomyłkę — np. Skrzyp polny polny bywa mylony z trującym skrzypem błotnym. Zbieraj tylko rośliny, które znasz na pewno, z dala od dróg i oprysków.
• Z własnej doniczki: mięta, melisa, tymianek, szałwia i rozmaryn — zobacz Uprawa ziół w domu.

• Szczelny słoik lub puszka, w ciemnym i suchym miejscu, z dala od kuchenki i zlewu.
• Podpisz słoik nazwą i datą — susz traci aromat z czasem; zwietrzały, zawilgocony lub z nalotem wyrzuć.

• Herbatki ziołowe to nie zawsze „zwykła herbata”: część ziół wchodzi w interakcje z lekami (najwięcej dziurawiec), część nie jest dla dzieci i kobiet w ciąży (np. szałwia, koper włoski).
• Przy uczuleniu na rośliny astrowate uważaj na rumianek, nagietek, jeżówkę i mniszek.
• Długie, codzienne picie jednego zioła leczniczego skonsultuj z lekarzem lub farmaceutą.
• Informacje edukacyjne — nie zastępują porady lekarza ani farmaceuty. Zioła mogą wchodzić w interakcje z lekami. W ciąży, podczas karmienia, u dzieci, przy chorobach przewlekłych i przyjmowaniu leków skonsultuj stosowanie ziół z lekarzem lub farmaceutą. Dawkowanie zawsze według ulotki konkretnego produktu.

• Europejska Agencja Leków — monografie ziół (HMPC)