Światło w tunelu: jak nauka próbuje wyjaśnić wizje umierających

Hipoteza niedotlenienia

Gdy do mózgu dociera za mało tlenu, jako pierwsza słabnie praca obrzeży siatkówki i kory wzrokowej. Pole widzenia zawęża się do środka, co może wyglądać jak tunel ze światłem na końcu. Podobne obrazy opisują piloci tracący przytomność przy dużych przeciążeniach.

Słabość tej hipotezy: niedotlenienie zwykle daje splątanie i chaos, a relacje NDE są często wyjątkowo klarowne i dobrze zapamiętane.

Sen na jawie, czyli REM

Część badaczy łączy NDE z wtargnięciem snu REM do stanu czuwania, tym samym mechanizmem, który odpowiada za paraliż senny. Osoby z NDE w niektórych ankietach częściej zgłaszały wcześniejsze epizody paraliżu sennego, ale ten trop wciąż wymaga lepszych badań.

Chemia stresu i umierającego mózgu

W ekstremalnym stresie organizm wydziela endorfiny i inne substancje, które łagodzą ból i mogą dawać poczucie spokoju. Pojawiły się też obserwacje, że w pierwszych chwilach po zatrzymaniu krążenia mózg zwierząt i ludzi wykazuje krótki wybuch zsynchronizowanej aktywności. Czy to on stoi za przeglądem życia, nie wiadomo.

Dlaczego spór trwa

Każda z hipotez wyjaśnia fragment zjawiska, żadna całość. Do tego relacje są podobne w różnych kulturach, ale różnią się szczegółami: chrześcijanie częściej widzą postacie religijne swojej wiary, a mieszkańcy Indii posłańców boga śmierci. To sugeruje, że w przeżyciu mieszają się biologia i kultura.

Dla nauki to wciąż otwarte pytanie, a dla osób, które to przeżyły, zwykle jedno z najważniejszych doświadczeń życia.

Czytaj dalej

Wszystkie 30 tematów znajdziesz w dziale Tajemnice życia i śmierci.

Chcesz zadać własne pytanie? Zapytaj Lunę albo wylosuj kartę dnia.

Źródła

Near-death experience, Wikipedia

Najczęstsze pytania

Dlaczego umierający widzą światło?

Najczęściej wskazuje się na niedotlenienie kory wzrokowej, chemię stresu i aktywność umierającego mózgu. Żadna hipoteza nie tłumaczy jednak wszystkich cech NDE.